วงจรชีวิตของนกน้ำในเมืองไทย
เรื่อง-ภาพประกอบ พอพล นนทภา

แผนผังแสดงวงจรชีวิตของนกอพยพในประเทศไทย

         พื้นที่สีน้ำเงินเข้ม  คือส่วนบนสุดของทวีปที่เรียกว่าเขตทุนดรา (High Arctic Tundra)
พื้นที่ส่วนนี้จะมีช่วงฤดูร้อน(ใบไม้ผลิ)ที่สั้นเพีนง55-60วัน นกอพยพจากพื้นที่นี้จะมีเวลาจำกัด
ในการทำรังวางไข่ นกที่จะมายังทุนดราจึงต้องอพยพมาก่อนและอพยพกลับลงใต้ก่อนนกในพื้นที่
ที่ต่ำลงมา
         พื้นที่สีน้ำเงิน คือพื้นที่ทางตอนเหนือของทวีป ประมาณตั้งแต่ทางตอนเหนือของจีนขึ้น
ไปยังไซบีเรีย พื้นที่นี้อาจเรียกว่าเขตซับอาร์คติค (Sub Arctic)ที่จะมีช่วงฤดูร้อน(ใบไม้ผลิ)
ยาวนานกว่าเขตทุนดรา  และยิ่งต่ำลงมาเท่าใดระยะเวลาแห่งฤดูแห่งการผลิใบก็จะยิ่งนานขึ้น
นกอพยพในพื้นที่นี้จึงมีเวลามากกว่ายึดหยุ่นกว่าในการอพยพไปและกลับ
         พื้นที่สีเขียว  คือพื้นที่ในประเทศไทยที่นกอพยพกลุ่มหนึ่งเลือกหยุดพักหากินตลอดช่วง
นอกฤดูผสมพันธุ์  นกชายเลนอพยพชุดแรกๆจะอพยพเข้ามาถึงเมืองไทยในราวกลางเดือน
กันยายน นกอพยพส่วนหนึ่งหยุดพักหากินตลอดช่วงนอกฤดูผสมพันธุ์ อีกกลุ่มใหญ่ใช้เป็นจุด
แวะพัก(Stop Overs)เพื่อสะสมพลังงานก่อนบินไกลลงสู่ประเทศทางใต้ต่อไป
         พื้นที่สีเหลือง  คือช่วงผลัดขน นกอพยพส่วนใหญ่จำเป็นต้องผลัดขนใหม่หลังเสร็จสิ้นจาก
การผสมพันธุ์เพื่อให้ได้ขนชุดใหม่ที่สำคัญอย่างยิ่งต่อการบินไกลลงใต้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นกจะผลัดขนอีกครั้งในช่วงก่อนอพยพกลับขึ้นเหนือซึ่งจะอยู่ราวเดือนมีนาคมถึงราวต้นเดือน
พฤษภาคม ในครั้งนี้นอกจากนกจะผลัดขนเพื่อการบินแล้วยังมีผลต่อการดึงดูดความน่าสนใจ
ต่อเพศตรงข้ามด้วย ขนจึงดูสดใหม่น่าสนใจส่วนนกที่ผลัดสีขนด้วยก็จะมีสีสันสะดุดตา เช่นนก-
ชายเลนส่วนใหญ่จะผลัดขนเป็นสีส้มแดง  นกบางกลุ่มอาจผลัดขนเมื่อกลับถึงพื้นที่ผสมพันธุ์
         อย่างไรก็ตามพฤติกรรมการผลัดขนของนกเป็นพฤติกรรมที่ซับซ้อนและนกอพยพแต่ละ
ชนิดก็มีพฤติกรรมการผลัดขนที่แตกต่างกันไป  เช่นนกชายเลนจะค่อยผลัดขนเฉพาะส่วนที่
จำเป็นระหว่างการเดินทางอพยพได้ เราจึงมักพบว่านกชายเลนบางตัวที่เพิ่งอพยพเข้ามาใหม่ๆ
ยังอยู่ในขนชุดผสมพันธุ์ที่ยังผลัดขนไม่เสร็จ  แต่นกน้ำบางชนิดเช่นเป็ด ห่านที่มีขนาดใหญ่
จะหาพื้นที่ๆปลอดภัยผลัดขนเก่าที่จำเป็นในการบินออกจนหมดแล้วค่อยๆผลัดขนใหม่เข้ามา
แทนที่  ในช่วงที่นกผลัดขนนี้นกจึงไม่สามารถบินได้ 

BACK
(กลับห้องบทความ)