เรื่องราวของ"นกหัวโตทรายใหญ่"
เรียบเรียง-ภาพประกอบ
พอพล นนทภา
ตุลาคม 2544
นกหัวโตทรายใหญ่( Greater Sand Plover)
Charadrius leschenautii
เป็นนกชายเลนที่มีลักษณะใก้ลเคียงนกหัวโตทรายเล็ก
(
Lesser Sand Plover ) มาก
แต่นกหัวโตทรายใหญ่มีความยาวของลำตัวจากปลายปากถึงปลายหางที่ยาวกว่านกหัวโต
ทรายเล็กประมาณ 1.ซ.ม.นอกจากนั้นรูปร่างและสีสันจะคล้ายคลึงกันมาก ลักษณะแตกต่าง
ที่เห็นได้ชัดก็คือขนาดของปากที่ยาวและหนากว่า สีของขา
(ขณะไม่เปื้อนโคลน) ดูจางกว่า
โดยมีช่วงขาท่อนบนจากข้อเข่าถึงลำตัว(Tibia)ที่ยาวกว่าด้วย
แต่หากมองถึงปริมาณของนกหัวโตทรายใหญ่ที่อพยพเข้ามายังประเทศไทยแล้ว
จะพบว่ามีปริมาณน้อยกว่านกหัวโตทรายเล็กมากแต่ก็สามารถพบได้แม้จะพบได้น้อย
โดย
มักพบหากินอยู่เดี่ยวหรือเป็นกลุ่มเล็กๆ ปะปนอยู่กับนกหัวโตทรายเล็กหรือนกชายเลนอื่นๆ
ภาพนกหัวโตทรายใหญ่ในช่วงเดือนมกราคม ถ่ายจากอช.เขาสามร้อยยอด
นกหัวโตทรายใหญ่มีถิ่นอาศัยผสมพันธุ์ ทำรัง วางไข่(ถิ่นกำเนิด)อยู่เฉพาะตามแนว
ตอนล่างของเขตพาลีอาร์คติก(ต่างจากนกหัวโตทรายเล็กที่มีถิ่นอาศัยกระจายไปจนถึงส่วน
บนของเขตพาลีอาร์คติก) มักพบนกหัวโตทรายใหญ่ทำรังวางไข่ในทุ่งหญ้าสเต็ปป์ในแนวเอ-
เชียตอนกลางไล่ตั้งแต่ตุรกีมาจนถึงมองโกเลีย โดยอาศัยตามที่โล่ง ทุ่งหญ้า ชายเลนริมบึง
หากินอาหารที่เป็นสัตว์หน้าดินและแมลงต่างๆเมื่ออพยพหนีหนาวลงใต้จะหากินตามหาดเลน
บ่อกุ้ง นาเกลือ ตามแนวชายฝั่งเป็นหลัก
ภาพซ้ายคือนกหัวโตทรายเล็ก
ภาพขวาคือนกหัวโตทรายใหญ่
สิ่งที่เห็นถึงความแตกต่างได้ชัดเจนคือขนาดของปาก
หมายเหตุโดยปกติแล้วสีขนด้านหลังลำคอของนกหัวโตทรายใหญ่จะเป็นสีที่ไล่จากหัวลงมาสู่ด้านหลังขอลำตัว
แต่มุมการเอียงตัวเล็กน้อยและจังหวะแสงที่ตกกระทบจึงทำให้เห็นสีขนด้านหลังคอเป็นสีขาว
เมื่อหมดช่วงฤดูผสมพันธุ์นกจะพากันอพยพลงใต้ และหยุดหากินตามแนวชายฝั่ง
ของประเทศต่างๆที่มีอาหารเหมาะสม โดยกระจัดกระจายหากินตั้งแต่อ่าวเปอร์เชีย อัฟริกา
ตะวันออก อินเดีย
จนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในไต้หวัน ฟิลิปปินส์ ไปจนถึงออสเตรเลีย
มักไม่พบนกชนิดนี้ตามพื้นมี่ชุ่มน้ำที่ลึกเข้ามาในแผ่นดินนอกจากเป็นจุดแวะพักระหว่างการ
อพยพ
เพื่อให้เห็นภาพแหล่งผสมพันธุ์วางไข่ได้ชัดเจนขึ้นผมได้นำรูปนกสีแดงไปวางตามจุดต่างๆที่ระบุในหนังสือ
คู่มือดูนกเมืองไทยของ Craig
Robson
ซึ่งระบุไว้ดังนี้ Turkey,
Jordan, Former Soviet C Asia, S Siberia,
Mongolia ,NW, N China ส่วนภายในแนวเส้นสีเหลืองด้านล่างคือพื้นที่หากินในช่วงนอกฤดูผสมพันธุ์
