Black-headed Gull
เรื่องราวของ"นกนางนวลขอบปีกขาว"
เรียบเรียง-ภาพประกอบ
พอพล นนทภา
ธันวาคม
2544
นกนางนวลขอบปีกขาวเป็นนกทะเลอพยพอีกชนิดหนึ่งที่พบได้ในช่วงฤดูหนาวของ
ทุกปี
และมักพบปะปนอยู่กับกลุ่มใหญ่ของนกนางนวลธรรมดาที่สถานตากอากาศบางปู
ด้วยเหตุที่นกชนิดนี้มีลักษณะคล้ายคลึงกับนกนางนวลธรรมดามาก
จนดูเหมือนยากที่จะ
จำแนก
แต่ก็มีวิธีสังเกตว่านี่คือนกนางนวลขอบปีกขาว
ซ้าย-นกนางนวลขอบปีกขาว(ยังโตไม่เต็มวัย)
ขวา-นกนางนวลธรรมดา
(ยังโตไม่เต็มวัย)
โดยนกนางนวลธรรมดาในช่วงนี้จะมีสีและลวดลายปีกที่ดูรวมๆแล้วจะเห็นการตัดกันของสี
(contrast)ที่มากกว่า
บนสะพานสุขตาแห่งบางปูที่ได้ถูกสร้างขึ้นใหม่ทอดตัวยาวจากฝั่งสู่ตัวภัตราคารนั้น
ยามเย็นในช่วงฤดูหนาวเช่นนี้บนสะพานมักคราคร่ำไปด้วยผู้คนนับพันที่มาพักผ่อนรับลม
ชมความงามของดวงอาทิตย์ก่อนลับหายลงสู่ผืนน้ำ
รวมทั้งจะได้เห็นท่วงท่าโฉบกากหมู
กลางอากาศของนกนางนวลจำนวนมาก
และในฝูงใหญ่ของนกนางนวลธรรมดานั้นจะพบ
นกนางนวลขอบปีกขาวปะปนอยู่
นกนางนวลขอบปีกขาวมีชื่อภาษาอังกฤษว่า(Black-headed
Gull) Larus ridi-
bundus
ซึ่งหมายความถึงนกนางนวลที่มีหัวสีดำเพราะนกนางนวลชนิดนี้ในช่วงของฤดู
ผสมพันธุ์จะมีหัวสีดำ
แตกต่างจากนกนางนวลธรรมดา(Brown-headed
Gull) ที่ใน
ช่วงฤดูผสมพันธุ์จะมีหัวสีน้ำตาล
นกนางนวลขอบปีกขาวเมื่อโตเต็มวัยแล้ว
แถบดำที่ขนปลายหางจะหายไป
และแถบเส้นสีน้ำตาล
บริเวณขนคลุมปีกด้านบน(upperwing-coverts)ก็จะจางลงจนแลดูสะอาดตา
จุดแตกต่างระหว่างนกทั้งสองชนิดจะเห็นได้ชัดเจนเมื่อดูจากนกที่โตเต็มวัยแล้ว
โดยดูจากส่วนขอบของปลายปีก
นกนางนวลขอบปีกขาวจะมีขอบปีกขาวสมชื่อ
ด้วยเหตุ
นี้กระมังครับที่หมอบุญส่งจึงเรียกว่านกนางนวลขอบปีกขาว
แทนที่จะเรียกนกนางนวล
หัวสีดำตามภาษาอังกฤษ
เพราะนกชนิดนี้ที่พบในเมืองไทยจะเป็นนกที่อยู่ในช่วงฤดูนอก
ฤดูผสมพันธุ์ที่จะไม่ปรากฏหัวสีดำให้เห็น
ส่วนนกนางนวลธรรมดานั้นขอบปลายสุดของ
ปีกจะมีจุดสีขาว(ดูเรื่องนกนางนวลธรรมดาประกอบ)
ซ้าย-นกนางนวลขอบปีกขาว
(ยังโตไม่เต็มวัย) ขวา-นกนางนวลธรรมดา(โตเต็มวัยแล้ว)
สำหรับแหล่งผสมพันธุ์วางไข่ของนกนางนวลขอบปีกขาวนั้นกระจัดกระจายกว้าง
ขวางอยู่ในหลายพื้นที่ของเขตพาลีอาร์คติกทั้งในทวีปยุโรปและเอเชีย
ทั้งทางตะวันออก
เฉียงเหนือและทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน โดยนกจะมีแหล่งอาศัยหากิน(Habitat)
อยู่ตามแหล่งน้ำจืดขนาดใหญ่เช่นทะเลสาบ
แม่น้ำ แหล่งน้ำใกล้ฝั่งและตามชายฝั่ง
โดย
จะพบตามแหล่งน้ำจืดที่สูงจากระดับน้ำทะเลไม่เกิน800เมตร เมื่อถึงฤดูอพยพนกชนิด
นี้ส่วนใหญ่อพยพลงใต้ไปยังตอนเหนือของทวีปอัฟริกา
ไล่เรื่อยมาจนถึงประเทศในแถบ
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตามชายฝั่งตะวันออกของจีน
ไต้หวัน เกาหลี ญี่ปุ่น ลงมาจนถึง
ประเทศฟิลิปปินส์
พบได้บางส่วนในไทย
มาเลเซีย และสิงคโปร์
นอกจากนั้นยังพบได้ใน
แถบทางตะวันออกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกาอีกด้วย
ภาพเส้นทางอพยพพอสังเขปของนกนางนวลขอบปีกขาวที่อาศัยอยู่ในเขตพาลีอาร์คติค
เมื่อถึงฤดูกาลอพยพ
ประชากรส่วนใหญ่จะมุ่งลงสู่ทางตอนเหนือของเขตเอธิโอเปี้ยนทั้งทางด้านตะวันออกและตะวันตกส่วนที่อยู่
ทางเอเชียตอนกลางและตะวันออกจะมายังเขตโอเรียนทอล