นกปากห่าง นักพิฆาตหอยเชอรี่

	นกปากห่าง Anastomus oscitans
	นกปากห่าง " นักพิฆาตหอยเชอรี่ " บทความ - ถ่ายภาพ พอพล นนทภา เผยแพร่ทางเว็บ 15 ก.พ.2547

	นกปากห่าง ในสายตาของผมแล้วมันคือนักพิฆาตหอยเชอรี่ตัวจริง และหอย ชนิดนี้ถือเป็นศัตรูตัวฉกาจของเกษตรกรผู้ปลูกข้าว พวกมันมีการขยายพันธุ์ที่รวดเร็วมาก จนในปีหนึ่ง ๆ นาข้าวถูกทำลายไปเป็นจำนวนมาก โดยมีนกปากห่างคอยเป็นตัวกำจัดหอย เหล่านี้ตามธรรมชาติโดยที่พวกมันไม่ก่อให้เกิดมลพิษเช่นเดียวกับการใช้สารเคมีที่มีการ นิยมใช้ในการกำจัดหอยเชอรี่อีกทางหนึ่ง นกปากห่างจึงเป็นตัวคุมประชากรของหอยเชอรี่ มิให้แพร่ขยายมากจนเกินไป ประมาณว่าในวันหนึ่งนกเหล่านี้สามารถกำจัดหอยเชอรี่ ได้หลายแสนจนอาจถึงหลักล้านตัวทีเดียว โดยปกติแล้วแต่เดิมนั้นนกปากห่างจะกินหอยโข่งเป็นอาหาร ต่อเมื่อมีการนำ หอยเชอรี่ " หอยโข่งอเมริกาใต้ " เข้ามาในเมืองไทยจนที่สุดก็ถูกปล่อยเข้าสู่ธรรมชาติ จนเป็นผลเสียต่อระบบนิเวศน์เพราะพวกมันสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็วจนน่าใจหาย นี่เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของการเสียสมดุลตามธรรมชาติจากสัตว์หรือพืชพันธุ์ต่างถิ่นต่างที่ ( Alien Species ) ที่ถูกลักลอบนำเข้ามาและทางการดูเหมือนจะไม่จริงจังกับเรื่องนี้นัก ตามปกติแล้วธรรมชาติจะมีวิธีควบคุมกันเองตามธรรมชาติ แต่จะเป็นอย่าง ค่อยเป็นค่อยไปอย่างเชื่องช้านับพัน ๆ ปี แต่ในกรณีหอยเชอรี่นั้นโชคดีอยู่อย่างที่บังเอิญ บ้านเรามีนกปากห่างที่สามารถรถกำจัดมันได้ เพราะธรรมชาติได้สร้างลักษณะปากของ มันมาเพื่อแกะฝาและจิกกินหอยโข่งโดยเฉพาะ ดังนั้นเมื่อปริมาณของหอยเชอรี่เพิ่มขึ้น ดูเหมือนนกปากห่างก็จะเพิ่มขึ้นตาม จากการสังเกตของผมแล้วปริมาณประชากรของ นกปากห่างดูจะเพิ่มขึ้นจริงในระยะหลัง ๆ พวกมันคงอพยพมาเมืองไทยกันมากขึ้น เพราะพวกมันรู้ว่าบ้านเรามีอาหารที่มันชอบอย่างหอยเชอรี่เป็นจำนวนมหาศาล พวกมัน พากันอพยพมาเพื่อกำจัด Alien Species ที่สร้างความเดือดร้อนให้ชาวนาโดยเฉพาะ จะว่าเป็นความโชคดีก็ว่าได้ที่เมืองไทยเราบังเอิญมีบรรดานกปากห่างซึ่งสามารถกำจัด หอยเหล่านี้ได้ หากไม่มีนกเหล่านี้ปัญหาหอยเชอรี่ที่ชอบกินต้นข้าวจะต้องรุนแรงกว่าที่ เป็นอยู่อย่างไม่ต้องสงสัย เมื่อพูดถึง Alien Species แล้วในเมืองไทยยังมี Alien Species อีกหลาย ชนิดที่สร้างความเดือดร้อนให้กับบ้านเราโดยที่ไม่มีตัวกำจัดได้ตามธรรมชาติ ที่เห็นและ คุ้นเคยดีก็อย่างผักตบชวาที่สร้างปัญหาให้กับแม่น้ำลำคลองมาช้านาน และยังมีพืชสัตว์ อีกหลายชนิดที่ทำให้ธรรมชาติเสียสมดุลย์ รวมถึงต้นไมยราบยักษ์ที่มักพบเห็นเสมอตาม แหล่งดูนก และพืชชนิดนี้กำลังแพร่กระจายสร้างปัญหาในหลาย ๆ ด้านไปทั่วประเทศ

	นกปากห่างเข้ามาทำรังวางไข่เลี้ยงลูกในหลายพื้นที่ของภาคกลาง ตั้งแต่ราวเดือนพฤศจิกายน ถึงเมษายน
	เมื่อก่อนนกปากห่างจะมีการรวมฝูงพักอาศัยเป็นอาณาจักรที่วัดไผ่ล้อม ปทุมธานี และที่สวนนกท่าเสด็จ จังหวัดสุพรรณบุรีเป็นหลัก เริ่มจากวัดไผ่ล้อม ขยายพื้นที่สู่ท่าเสด็จ สุพรรณบุรี ในระยะหลังเมื่อหอยเชอรี่กระจายพันธุ์อย่างรวดเร็วในภาคกลาง นกปากห่าง จึงขยายพื้นที่หากินกว้างขึ้นตาม ปัจจุบันจึงพบเป็นอาณาจักรย่อม ๆ ในแทบทุกจังหวัด ของพื้นที่ภาคกลาง ตามข้อมูลแล้วในปี พ.ศ.2510 นกเหล่านี้มีประชากรราว 5,000 คู่ที่วัด ไผ่ล้อมที่เป็นอาณาจักรที่ใหญ่ที่สุดของพวกมัน ปัจจุบันนกทั้งหมดในแถบภาคกลางน่าจะ มากกว่า 15,000 คู่ เมื่อเป็นเช่นนี้ก็จงอย่าไปโทษนกเลยครับว่าทำไมระยะหลังจึงพบพวก มันมากขึ้น นั่นก็เพราะมันเกิดความไม่สมดุลขึ้นในธรรมชาติที่เกิดจากมนุษย์เรานั่นเอง

	เมื่อนกพบว่าทุ่งนาบริเวณใดมีหอยเชอรี่ ฝูงนกปากห่างจะลงมากำจัดหอยเหล่านั้น
	นกปากห่างมาจากไหน เมื่อพูดถึงนกอพยพสิ่งแรกที่ทุกคนนึกถึงมักจะเป็นไซบีเรียหรือจีน ถิ่นอาศัยของ นกอพยพส่วนใหญ่ แต่สำหรับนกปากห่างกลับไม่เป็นเช่นนั้นเพราะพวกมันอพยพมาจาก บังคลาเทศ พวกมันเป็นนกประจำถิ่นในแถบอินเดียและบังคลาเทศที่จะอพยพมาทำรังวางไข่ ตั้งแต่ช่วงปลายฝนในราวเดือนพฤศจิกายน ในช่วงนี้แม้จะเริ่มเข้าสู่หน้าแล้งแต่หลายพื้นที่ใน แถบภาคกลางจะเริ่มมีการทำนาครั้งที่สอง ในทุ่งกว้างแถบลำลูกกาหรือผืนนาทางในแถบ ตะวันออกของกรุงเทพ ช่วงนี้เองที่ผมมักฝูงนกปากห่างเห็นลงกินหอยในผืนนาหลังจาก ชาวนาพลิกดินใหม่ ๆ นกเหล่านี้จะคอยมากำจัดหอยเชอรี่ตัวทำลายต้นกล้าในนา

	นกปากห่างในเมืองไทยอพยพมาจากบังคลาเทศ และเนื่องจากเมืองไทยมีอาหารที่สมบูรณ์ ( หอยเชอรี่ ) ในปัจจุบันจึงมีนกปากห่างบางส่วนอาศัยหากินอยู่ในเมืองไทยตลอดปี
	นกปากห่างจะอาศัยหากินอยู่ในบ้านเราเป็นเวลาหลายเดือนจนกระทั่งราวเดือน เมษายนจึงพากันอพยพกลับ จะเห็นว่าแม้จะเป็นหน้าแล้งด้วยแต่พวกมันก็สามารถจิกหอย ที่จำศีลในดินขึ้นมากินได้ด้วยประสาทสัมผัสที่ปากซึ่งธรรมชาติได้สร้างลักษณะพิเศษนี้ให้ กับนกในวงศ์นกกระสาเพียงไม่กี่ชนิด สำหรับข้อมูลทางวิทยาศาสตร์แล้วนกปากห่างมีชื่อ ในภาษาอังกฤษว่า Asian Open Billed (Anastomus oscitans) เป็นนกที่อยู่ในอันดับ นกกระสา ( Order Ciconiiformes ) และอยู่ในวงศ์นกกระสา ( Family Ciconiidae ) ในเมืองไทยมีนกในวงศ์นี้ 10 ชนิด หลายชนิดอยู่ในสภาวะใกล้สูญพันธุ์ และจากระยะเวลา อันยาวนานที่ผ่านมานกเหล่านี้ไม่เคยมีประวัติการเป็นพาหะของโรคใด ๆ มาสู่คนเลย ทั้งในแถบอินเดียบังคลาเทศหรือบ้านเรา

	ลีลาจิกหาหอยในผืนนาที่เพิ่งพลิกดินขึ้นใหม่ ๆ
	หากมีการตรวจพบไข้หวัดนกในนกปากห่างจริง ๆ ก็น่าจะมีกระบวนการที่ดีที่สุด ในการแก้ปัญหา ในคราวที่มีไข้หวัดนกระบาดในฮ่องกง และฮอลแลนด์นั้นพวกเขาแก้ปัญหา อย่างไร วิธีการที่เป็นสากลมีการคิดกำจัดนกอพยพที่คาดว่าเป็นพาหะด้วยหรือ ? เพราะนั่น จะเท่ากับการทำลายระบบนิเวศที่ประเมินค่ามิได้ให้พังลง ทั้งถึงเวลานี้ก็ยังไม่มีหลักฐาน ใด ๆ ระบุว่ามีผู้ป่วยติดเชื้อจากนกในธรรมชาติโดยตรง เพราะการติดต่อต้องสัมผัสหรือจับ นกที่ติดเชื้อ ซึ่งเป็นเรื่องยากที่จะไปสัมผัสนกเหล่านี้อยู่แล้วโปรดมองนกเหล่านี้ด้วยสายตา ของความรักความเข้าใจด้วยเถอะครับ...ก่อนที่คิดจะสั่งการใด ๆ
	กลับหน้าแรก